Rosenhan Deneyi: Kime Göre Delilik?

1973 yılında Stanford psikoloğu David Rosenhan, sağlıklı insanların psikiyatri hastanelerinde “hasta” olarak algılanıp algılanamayacağını araştırmak için bir grup gönüllüyle sıra dışı bir deney gerçekleştirdi. Katılımcılar farklı hastanelere başvurarak yalnızca kısa süreli işitsel halüsinasyonlar yaşadıklarını bildirdi ve geri kalan yaşam öykülerini büyük ölçüde gerçek anlattı. Rosenhan'ın yayımladığı çalışmaya göre sekiz katılımcının tamamı hastaneye kabul edildi; yedisine şizofreni, birine manik-depresif psikoz tanısı kondu. Hastanede kalış süreleri 7 ile 52 gün arasında değişti ve ortalama 19 gün sürdü. Deneyin en çarpıcı iddialarından biri, hastaların normal davranışlarının bile psikiyatrik belirtiler olarak yorumlanması ve diğer hastaların bazı sahte hastaları personelden daha kolay fark etmesiydi. Rosenhan'ın ilk üç hastanede kayıt altına aldığı verilere göre 118 gerçek hasta arasından 35'i sahte hastaların aslında hasta olmadığından şüphelendi. Ancak hikâye burada bitmiyor. 2019'da gazeteci Susannah Cahalan, deneyin orijinal kayıtlarını yeniden inceleyerek katılımcıların kimlikleri, Rosenhan'ın kendi hastane kaydı ve yayımlanan verilerin güvenilirliği hakkında ciddi sorular ortaya koydu. Bu nedenle bugün Rosenhan Deneyi hem psikiyatri tarihinin etkili çalışmalarından biri hem de bilimsel verinin nasıl anlatıldığına dair tartışmalı bir vaka olarak ele alınmalıdır.